........................................* Κοινωνία.gr - ιδέες * σύγχρονα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα *..................................

συριζα

συριζα
Τα παιδιά στην Αφρική διψάνε, πεινάνε και θέλουν να ζήσουν......
"Η χώρα δεν έχει ανάγκη από μια συμφωνία γενικά. Έχει ανάγκη από μια έξοδο από τα αδιέξοδα των μνημονίων, από μια σύνθετη πολιτική διεξόδου και αναγέννησης σε όλους τους τομείς, παραγωγικής και πνευματικής – κοινωνικής, εθνικής ανασυγκρότησης, που δεν μπορεί να γίνει μέσα από τα νεοφιλελεύθερα δόγματα και τους όρκους πίστης στις συνθήκες της Ε.Ε., χωρίς έναν σταθερό προσανατολισμό για μια νέα θέση της χώρας στον γεωπολιτικό άξονα. [Ο Δρόμος της Αριστεράς]

Σάββατο, 23 Μαΐου 2015

Δήλωση δέκα μελών της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ: «Η πιο βαθιά κόκκινη γραμμή είναι μια Αριστερά που δεν θα είναι κεντροαριστερά»

       ΠΟΛΙΤΙΚΗ                 

Δήλωση δέκα μελών της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ: «Η πιο βαθιά κόκκινη γραμμή είναι μια Αριστερά που δεν θα είναι κεντροαριστερά»
ΤΡΕΧΟΝΤΑ ΝΕΑ
Δημοσίευση: e-dromos.gr

Κοινή δήλωση για τις εξελίξεις που δρομολογούνται κατέθεσαν δέκα μέλη της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ κατά τη διάρκεια της διήμερης συνεδρίασης του οργάνου στις 23 και 24 Μαΐου. Τα μέλη της Κ.Ε. που υπογράφουν τη δήλωση ασκούν κριτική στην κυβερνητική τακτική τόσο σε σχέση με τη «διαπραγμάτευση», όσο και στο εσωτερικό, αφού εκτιμούν ότι ρίχνονται «γέφυρες προς τον συστημικό οικονομικό και πολιτικό κόσμο». Οι υπογράφοντες τονίζουν ότι «η χώρα δεν έχει ανάγκη από μια συμφωνία γενικά. Έχει ανάγκη από μια έξοδο από τα αδιέξοδα των μνημονίων», ενώ υποστηρίζουν ότι «βρισκόμαστε σε σημείο καμπής όπου προετοιμάζονται οι όροι για την κεντροαριστερή ανασύσταση τόσο ιδεολογικά – αξιακά όσο και πολιτικά». Επισημαίνουν, ακόμα, ότι «σήμερα τίθεται η ανάγκη της λαϊκή ενεργοποίησης, για την δημιουργία πολιτικού κινήματος διεξόδου και αναγέννησης της χώρας, που θα επιβεβαιώνει στόχους που ανάδειξε ο αγώνας του λαού μας».
Παρουσιάζουμε πιο κάτω αυτούσια ολόκληρη τη δήλωση:

Δήλωση μελών της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ

Η πιο βαθιά κόκκινη γραμμή είναι μια Αριστερά που δεν θα είναι κεντροαριστερά…

Η αναγέννηση της χώρας απαιτεί απεγκλωβισμό από τις μνημονιακές και κεντροαριστερές φόρμουλες

Στο σύντομο αλλά ιδιαίτερα πυκνό διάστημα της διακυβέρνησης δεν αποφύγαμε την θανάσιμη παγίδευση που μεθόδευσαν η τρόικα-θεσμοί. Φτάσαμε στο σημείο η οικονομική ασφυξία που μας επέβαλαν να μετασχηματίζεται μέρα τη μέρα σε πολιτική ασφυξία. Η προκαταβολική παραίτηση από τα ουσιώδη με όχημα τη γραμμή «πάση θυσία συμφωνία», η υπόσκαψη του ηθικού υπόβαθρου της αντίστασης μέσα από το μήνυμα ότι είμαστε διαθέσιμοι που εκπέμπει η σωρεία των δηλώσεων για «έντιμο συμβιβασμό» καθώς και οι μονόδρομες εξελίξεις που όρισε η αναδίπλωση της 20/2/15, ανοίγουν το δρόμο για διαρκείς παραχωρήσεις χωρίς τελειωμό και τίναγμα στον αέρα των περίφημων κόκκινων γραμμών.
Το τελευταίο διάστημα γίνεται συστηματική προσπάθεια ώστε να περάσει μια συμφωνία, μνημονιακής κοπής με νέα οδυνηρά μέτρα, η οποία θα παρουσιαστεί σαν αναγκαία, περίπου σαν νίκη της κυβέρνησης απέναντι σε δύσκολους αντιπάλους.
Το εντυπωσιακό είναι πως η εφαρμοζόμενη πολιτική -ακόμα κι αν την θεωρήσουμε αναγκαστική μέσα από την πίεση των τροϊκανών- δεν έχει θίξει διόλου το δίκτυο της εσωτερικής διαπλοκής. Ρίχνει γέφυρες προς τον συστημικό οικονομικό και πολιτικό κόσμο, διακρίνεται για τα πολιτικά ανοίγματα σε χώρους που υπηρέτησαν τα μνημόνια. Αυτή η επιλογή δεν καθορίζεται από έναν αδήριτο συσχετισμό δυνάμεων αλλά έρχεται σαν αναγκαίο εξάρτημα μιας επί της ουσίας κεντροαριστερής προσαρμογής. Εφαρμογή οικονομικής πολιτικής εντός των πλαισίων του νεοφιλελευθερισμού με μνημονιακά προγράμματα που τρέχουν, και κάποιες δόσεις κοινωνικής ευαισθησίας που αν αποτιμηθούν σε αριθμούς δεν αντιρροπούν καν τα επιπρόσθετα μέτρα που θα παρθούν σε έναν τομέα (π.χ. ΦΠΑ 800 εκατομμύρια ευρώ, τις ιδιωτικοποιήσεις 1,7 δις ευρώ ενώ το πρόγραμμα της ανθρωπιστικής κρίσης μόλις 200 εκατ).
Πολιτικά έχουμε μια κυβέρνηση που υπό το πρόσχημα της «διαπραγμάτευσης» και του «έντιμου συμβιβασμού» διολισθαίνει και πιέζεται να περάσει μέτρα και συμφωνίες που δεν θα μπορούσε να επιβάλλει κανένα καθαρόαιμο μνημονιακό σχήμα.
Η επικαιρότητα εδώ και 4 μήνες εγκλωβίζεται στην δραματοποίηση των αλλεπάλληλων επεισοδίων της «διαπραγμάτευσης», ενώ η χώρα αντιμετωπίζει το σύνθετο πρόβλημα καθολικής κρίσης, που αγκαλιάζει όλες τις σφαίρες της κοινωνικής ζωής. Φαίνεται πως δεν συνειδητοποιούμε αυτό το θέμα στις πραγματικές του διαστάσεις.
Η διαπραγμάτευση ξεκομμένη από τους όρους και τις δυνατότητες αντιμετώπισης της καθολικής κρίσης, με την κοινωνία και το λαό απλά να περιμένουν την τελική έκβαση (άραγε πιστεύει κανείς σε εφάπαξ διευθέτηση;) γίνεται το εργαλείο μαζικής καθήλωσης και αυτοεγκλωβισμού. Η ριζοσπαστική οπτική διεξόδου και αναγέννησης της χώρας απομακρύνεται ολοένα.
Η χώρα δεν έχει ανάγκη από μια συμφωνία γενικά. Έχει ανάγκη από μια έξοδο από τα αδιέξοδα των μνημονίων, από μια σύνθετη πολιτική διεξόδου και αναγέννησης σε όλους τους τομείς, παραγωγικής και πνευματικής – κοινωνικής, εθνικής ανασυγκρότησης, που δεν μπορεί να γίνει μέσα από τα νεοφιλελεύθερα δόγματα και τους όρκους πίστης στις συνθήκες της Ε.Ε., χωρίς έναν σταθερό προσανατολισμό για μια νέα θέση της χώρας στον γεωπολιτικό άξονα.
Διέξοδος και αναγέννηση της χώρας δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν στο έδαφος της έλλειψης πρότασης για την κοινωνία, και πολύ περισσότερο στο έδαφος της μνημονιακής εμβάθυνσης και μάλιστα πολιτικά μέσα στις κοίτες της κεντροαριστερής φόρμουλας. Όσο κλείνουμε τα μάτια στην μνημονιακή διολίσθηση και την κεντροαριστερή διαχείριση δεν μπορούμε ελπίζουμε σε ένα καλύτερο παρόν και μέλλον.
Κυοφορούνται σημαντικές πολιτικές εξελίξεις. Βρισκόμαστε σε σημείο καμπής όπου προετοιμάζονται οι όροι για την κεντροαριστερή ανασύσταση τόσο ιδεολογικά – αξιακά όσο και πολιτικά. Όλοι οι χρεοκοπημένοι, πολυχρησιμοποιημένοι φορείς του μνημονίου επανέρχονται και πλασάρονται στο προσκήνιο, πλάι στους νεόκοπους του Ποταμιού και άλλων. Το σχέδιο που κυκλοφορεί πλέον ανοικτά είναι πρώτα ψηφίζουμε την συμφωνία, μετά αλλάζουμε την κυβέρνηση. Το δημοσκοπικό 36% -ισχυρός παράγοντας στήριξης της κυβέρνησης- από μόνο του δεν επαρκεί να αναχαιτίσει μια τέτοια τροπή στις πολιτικές εξελίξεις.
Σήμερα τίθεται η ανάγκη της λαϊκή ενεργοποίησης, για την δημιουργία πολιτικού κινήματος διεξόδου και αναγέννησης της χώρας, που θα επιβεβαιώνει στόχους που ανάδειξε ο αγώνας του λαού μας για Ανεξαρτησία, Κυριαρχία, Δημοκρατία, Δικαιοσύνη, Παραγωγική Ανασυγκρότηση. Όχι επιστροφή στην προτεραία του μνημονίου κατάσταση αλλά εμβάθυνση στόχων ώστε η χώρα να βγει από την ποιότητα «αποικία χρέους» και «δανειακού καθεστώτος». Ο απολογισμός μιας προοδευτικής κυβέρνησης πρέπει να γίνεται στην βάση του αν προωθεί αυτούς τους στόχους κι όχι να συγκρίνεται με το μέιλ Χαρδούβελη.
Η λογική των «κόκκινων γραμμών» δεν είναι σωστή. Είναι αμυντική. Αποκαλύπτει εξ αρχής πως παραδίνεις τα περισσότερα αλλά δεν θες να χάσεις ολοκληρωτικά, πως περιχαρακώνεσαι, ταμπουρώνεσαι. Από μόνη της δεν έχει την ορμή εναλλακτικού προγράμματος που συνεγείρει τον κοινωνικό ριζοσπαστισμό για να σαρώσει το παλιό. Παρόλα αυτά η στιγμή είναι τέτοια που θα μπορούσαμε να το διατυπώσουμε στα πλαίσια αυτής της προβληματικής: Η πιο βαθιά κόκκινη γραμμή είναι μια Αριστερά που δεν θα είναι κεντροαριστερά.

Σάββατο 23/5/2015

Τα μέλη της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ:
Γιώργος Θεοδωρόπουλος
Δημήτρης Κοδέλας
Μάκης Μαντάς
Μανώλης Μούστος
Άβα Μπουλούμπαση
Ρούντι Ρινάλντι
Ελένη Σωτηρίου
Νίκος Ταυρής
Ερρίκος Φινάλης
Βασίλης Χατζηλάμπρου
- από το: http://www.e-dromos.gr/dhlwsh-deka-melwn-ths-ke-tou-syriza/#sthash.iAF9uDoE.C3sVu7YL.dpuf

Τετάρτη, 29 Απριλίου 2015

Μόνη λύση η διαγραφή του χρέους – Δέσποινα Σπανού, μέλος ΚΕ ΣΥΡΙΖΑ

       Συνέντευξη    

Μόνη λύση η διαγραφή του χρέους – Δέσποινα Σπανού, μέλος ΚΕ ΣΥΡΙΖΑ

Την πορεία του ΠΑΣΟΚ που από 44% το 2009 πήρε 4,68% το 2015 θα ακολουθήσει και ο ΣΥΡΙΖΑ, αν δεν υλοποιήσει τις προεκλογικές του δεσμεύσεις και συνεχίσει τις υποχωρήσεις, υπογραμμίζει η Δέσποινα Σπανού, μέλος της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ και υπεύθυνη εργατικής πολιτικής, στη συνέντευξη που έδωσε στο Πριν.
Συνέντευξη στον Λεωνίδα Βατικιώτη

- Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε στο διάγγελμά του τη συμφωνία του Γιούρογκρουπ της 20ής Φεβρουαρίου σημαντική διαπραγματευτική επιτυχία. Εσείς πώς την αποτιμάτε;
– Την αποτιμώ ιδιαιτέρως αρνητικά, αφού οι όροι και οι προϋποθέσεις που τίθενται από τους δανειστές παραπέμπουν ουσιαστικά σε υλοποίηση του παρόντος προγράμματος και σε νέα αξιολόγηση πριν από την ολοκλήρωση της οποίας δεν θα καταβληθεί ούτε ένα ευρώ στην Ελλάδα. Άλλωστε και οι τελευταίες εξελίξεις στην Κύπρο και οι δηλώσεις του προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι αποδεικνύουν ότι η χώρα οδηγείται σε οικονομική ασφυξία προκειμένου να υποχωρήσει πλήρως στις απαιτήσεις τους.
Εξάλλου, η «δημιουργική ασάφεια» που επικαλείται ο υπουργός Οικονομικών Γ. Βαρουφάκης ουσιαστικά είναι δημιουργική σαφήνεια, αφού το περιεχόμενο του email που στάλθηκε είναι στο πλαίσιο των επιβεβλημένων δεσμεύσεων από τις συμφωνίες των προηγουμένων κυβερνήσεων.
Ιδιαίτερα για τα ζητήματα που αφορούν μισθούς και συντάξεις, κοινωνικό κράτος για τα οποία είχαν αναληφθεί ιδιαίτερες δεσμεύσεις από τον ΣΥΡΙΖΑ και είχαν κατατεθεί σχέδια νόμου, το πλαίσιο που τίθεται είναι ιδιαιτέρως αποκαλυπτικό: Πρώτο, συνέχιση του εκσυγχρονισμού του ασφαλιστικού συστήματος (ο μόνος εκσυγχρονισμός που είδαμε μέχρι τώρα είναι η προσπάθεια πλήρους κατάρρευσής του – έχουν χαθεί 33 δισ. μέσα σε τέσσερα χρόνια). Δεύτερο, συλλογικές διαπραγματεύσεις υπό την αίρεση της έγκρισης από το κράτος και τους θεσμούς και, τρίτο, μισθοί που να είναι στο πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας.

Βέβαια -για να μην είμαι άδικη- ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε στις προγραμματικές του δηλώσεις τις προεκλογικές υποσχέσεις του ΣΥΡΙΖΑ για τα εργασιακά, όμως η υλοποίησή τους προϋποθέτει μάχη και αγώνα και από τους ίδιους τους εργαζόμενους.
- Η ηγεσία του κόμματος ισχυρίζεται ότι βρέθηκε ενώπιον σοβαρών πιέσεων και της απειλής να επαναληφθεί ό,τι έγινε στην Κύπρο τον Μάρτιο του 2013. Δεν τις θεωρείτε επαρκείς δικαιολογίες για την υποχώρηση που έγινε;
– Αυτό είναι αλήθεια, όμως η ηγεσία του κόμματος -και αναφέρομαι στην πλειοψηφία- όφειλε να γνωρίζει τις δυσκολίες. Ήταν αφελές να πιστεύουν ότι στα πλαίσια της ευρωζώνης και των ευρωπαϊκών θεσμών θα μπορούσε να επιλυθεί το θέμα και μόνο με διαπραγμάτευση και φυσικά είναι εντελώς παράλογο να πηγαίνεις σε διαπραγματεύσεις χωρίς σχέδιο Β σε περίπτωση απόρριψης εκ μέρους των συνομιλητών των προτάσεων σου (πράγμα που λογικά είναι το πλέον πιθανό) ή να μην είσαι προετοιμασμένος και για γενικότερες ρήξεις.
Επομένως δεν είναι επαρκείς οι δικαιολογίες για τη μη προετοιμασία και πρέπει ακόμα και τώρα να υπάρξει σχέδιο και να ενημερωθεί ο λαός.
- Λέγεται επίσης ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε εντολή από τους ψηφοφόρους του για ρήξη με την ευρωζώνη και την ΕΕ. Άρα δεν μπορούσε να διαπραγματευτεί πιο σκληρά. Δεν συμφωνείτε;
– Ο ΣΥΡΙΖΑ πρώτα από όλα είχε εντολή για υλοποίηση του προγράμματός του. Αν υπαναχωρήσει για να μην έλθει σε ρήξη με την ευρωζώνη και την ΕΕ, σημαίνει ότι έρχεται στις θέσεις και τη λογική της προηγούμενης κυβέρνησης. Κατά τη γνώμη μου, αν συνεχιστούν οι εκβιασμοί πρέπει να είμαστε έτοιμοι και αποφασισμένοι για στάση πληρωμών.
- Πώς αξιολογούν οι ψηφοφόροι και τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ τον πρώτο μήνα της κυβέρνησης;
– Μέχρι στιγμής η αποδοχή της κυβέρνησης από την κοινή γνώμη και τους ψηφοφόρους είναι θετική. Ο ελληνικός λαός, ακόμη και ψηφοφόροι της ΝΔ είχαν ανάγκη να αισθανθούν περηφάνια και αξιοπρέπεια απέναντι σε όλη αυτή την ταπείνωση που είχαν υποστεί τα προηγούμενα χρόνια.
Εξαρτάται όμως από την κυβέρνηση αν αυτό θα συνεχισθεί. Αν έχουμε υπαναχώρηση και συμβιβασμούς, αυτό το πολιτικό κεφάλαιο θα εξαντληθεί πολύ γρήγορα.

Θέλω να τονίσω εδώ ότι η ανάγκη για συνέπεια και αγωνιστικότητα ώστε να μην έχουμε απογοητεύσεις δεν αφορά μόνο τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά ολόκληρη την Αριστερά και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, διότι υπάρχει μετά κίνδυνος συνολικής απαξίωσης και ενίσχυση των ακροδεξιών-ρατσιστικών μορφωμάτων.
- Όλα τα προηγούμενα χρόνια οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ στον Πειραιά είχαν τη δική τους σημαντική συμβολή στην πάλη ενάντια στην ιδιωτικοποίηση του λιμανιού του Πειραιά. Είδαμε ωστόσο τον πρωθυπουργό να κάνει ανοίγματα στην Κίνα με αφορμή το χαιρετισμό του σε πλοίο του κινέζικου στόλου και τον υπουργό Οικονομικών Γ. Βαρουφάκη, σε ένα διάλειμμα από τις συνεντεύξεις του, να επισκέπτεται την COSCO, προαναγγέλλοντας την επέκτασή της στον Πειραιά. Δεν είναι όλα αυτά διάψευση των προεκλογικών εξαγγελιών;
– Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το λιμάνι του Πειραιά αλλά όλες τις ιδιωτικοποιήσεις. Ακόμη και να δεχθούμε ότι για το λιμάνι η κυβέρνηση δεν θέλει να έρθει σε ρήξη με την Κίνα, για να μην ανοίξει πολλά μέτωπα, υπάρχουν οι υπόλοιπες ιδιωτικοποιήσεις. Ήδη προχθές ο υπουργός Οικονομικών σε συνέντευξή του ανακοίνωσε την ιδιωτικοποίηση του ΟΣΕ, δήλωση που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ, όπως ότι κι άλλες που έγιναν (ΟΠΑΠ) αντί πινακίου φακής, και για τις οποίες υπήρχαν δεσμεύσεις ότι θα επανεξετασθούν, δεν θα επανεξεταστούν. Το θέμα των ιδιωτικοποιήσεων είναι μέγα ζήτημα διότι μαζί με το θέμα των τραπεζών (που παραμένουν στους ίδιους τραπεζίτες) είναι η βασική προϋπόθεση για την όποια παραγωγική συγκρότηση της χώρας. Θα υπάρξουν αντιδράσεις -υπάρχουν ήδη και από τον αρμόδιο υπουργό Παν. Λαφαζάνη- αλλά απαιτούνται ολόκληροι αγώνες.
Το χρέος ούτε το αποφάσισε ούτε το δημιούργησε ο λαός – Η αποπληρωμή του σημαίνει συνέχιση των μνημονιακών πολιτικών
- Ποια εκτιμάτε πως είναι τα σχέδια των πιστωτών για το ελληνικό χρέος;
– Οι πιστωτές με βάση το χρέος θέλουν να πνίξουν τη χώρα, την κοινωνία ολόκληρη, και να επιβάλουν την πιο σκληρή μονεταριστική πολιτική που να αποτελέσει παράδειγμα και για τους υπόλοιπους ευρωπαϊκούς λαούς.
- Τι πρέπει να γίνει κατά τη γνώμη σας με το δημόσιο χρέος;
– Διαγραφή είναι η μόνη λύση. Ήδη από το 2011 είχε συγκροτηθεί επιτροπή για τον λογιστικό έλεγχο του χρέους, που όμως συνάντησε την αντίδραση της τότε κυβέρνησης. Ανεξαρτήτως όμως του ελέγχου, η μόνη λύση είναι η διαγραφή. Άλλωστε το χρέος αυτό ούτε το αποφάσισε ούτε το δημιούργησε ο ελληνικός λαός.
- Δεδομένου ότι στο συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ υπήρχε απόφαση για διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους με λογιστικό έλεγχο, ποια πρέπει να είναι η αντίδραση της κοινωνίας και του κόσμου του ΣΥΡΙΖΑ σε περίπτωση που η κυβέρνηση υποχωρήσει από αυτή τη δέσμευση;
– Η αντίδραση της κοινωνίας και του κόσμου του ΣΥΡΙΖΑ θα είναι μεγάλη δεδομένου ότι από το χρέος εξαρτώνται τα πάντα. Αν όλα τα έσοδα προορίζονται για την αποπληρωμή του χρέους και εξαιτίας αυτού επιβάλλονται πολιτικές λιτότητας, τίποτε δεν μπορεί να γίνει. Θα συνεχισθούν οι μνημονιακές πολιτικές των τελευταίων ετών. Η μεγαλύτερη μάλιστα υπαναχώρηση που περιλαμβάνεται στο email του Γ. Βαρουφάκη είναι η ουσιαστική αναγνώριση του χρέους. Τα ζητήματα όμως εξακολουθούν να είναι «ανοικτά», οι μάχες είναι μπροστά μας και ο ΣΥΡΙΖΑ είναι καταδικασμένος να αγωνιστεί, διαφορετικά δεν θα υπάρχει. Ο ΣΥΡΙΖΑ έφτασε από το 4,6% (2009) στο 36,8% (2015) λόγω των δεσμεύσεών του. Σε διαφορετική περίπτωση θα ακολουθήσει την πορεία του ΠΑΣΟΚ με ακόμα γρηγορότερο ρυθμό, όταν ένα πανίσχυρο κόμμα του 44% το 2009 έπεσε στο 4,68% το 2015.
Εμείς όλοι όμως, οι άνθρωποι που αγωνιστήκαμε τόσα χρόνια στην Αριστερά και στηρίξαμε τον ΣΥΡΙΖΑ, δεν θα το επιτρέψουμε. Αποτελεί υποχρέωσή μας απέναντι στον ελληνικό λαό, στην Αριστερά και σεβασμό στη στάση ζωής που ακολουθήσαμε όλα αυτά τα χρόνια.
______________

Τρίτη, 21 Απριλίου 2015

ΟΙ ΗΠΑ ΟΡΓΑΝΩΣΑΝ ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΤΗΣ ΑΠΡΙΛΙΑΝΗΣ ΧΟΥΝΤΑΣ




Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΕΛΑΣΤΙΚ*

 
Κοντεύει πια μισός αιώνας. Παιδί τότε ακόμη, θυμάμαι τον τρόμο που μας είχε καταλάβει όταν από τα χαράματα της 21ης Απριλίου 1967, ο ραδιοφωνικός σταθμός των Ενόπλων Δυνάμεων άρχισε να μεταδίδει τη φρικτή ανακοίνωση: «Λόγω της δημιουργηθείσης εκρύθμου καταστάσεως, από του μεσονυκτίου ο στρατός ανέλαβε την διακυβέρνησιν της χώρας»! Το πραξικόπημα είχε γίνει, λοιπόν. Χωρίς να κατορθώσει να διαφύγει ούτε ένας,ολόκληρη η πολιτική ηγεσία της χώρας είχε συλληφθεί με καταπληκτική ευκολία. Ακόμη και η ΕΔΑ διασύρθηκε. Κατά τραγική ειρωνεία η «Αυγή» δημοσίευε τρία προγραμματισμένα άρθρα υπό τον τίτλο «Γιατί δεν πρόκειται να γίνει δικτατορία»!!! Είχαν δημοσιευθεί ήδη τα δύο πρώτα, αλλά το τρίτο έμεινε στο τυπογραφείο τη νύχτα του πραξικοπήματος των συνταγματαρχών... Στο βιβλίο του «Η δημοκρατία στο απόσπασμα», ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν μασάει τα λόγια του για τη φύση του πραξικοπηματικού καθεστώτος και τη σχέση του με τις ΗΠΑ και την αμερικανική πολιτική: «Οι υπεύθυνοι για την αμερικανική πολιτική στην Ελλάδα αποφάσισαν πως η Ελλάδα θα μπορούσε να περισωθεί για το ΝΑΤΟ μόνο με δικτατορία» γράφει ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ χωρίς περιστροφές και συνεχίζει: «Αφού απέτυχε ο Τάλμποτ (σ.σ. πρόκειται για τον Αμερικανό πρεσβευτή στην Αθήνα εκείνη την εποχή) να μαγειρέψει πολιτική λύση, είχε έλθει η ώρα να πάρει στα χέρια του τα πράγματα ο κλάδος Σχεδίων και Επιχειρήσεων της CIA...

Ο Παπαδόπουλος και οι συνεργάτες του στην Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών ήταν κυριολεκτικά άνθρωποι της CIA και θα μπορούσε να τους εμπιστευθεί η CIA την εκτέλεση διαταγών... Ο βασιλιάς και οι στρατηγοί (σ.σ. οι οποίοι οργάνωσαν άλλο, διαφορετικό, δικό τους πραξικόπημαανεξάρτητο από εκείνο των συνταγματαρχών του Παπαδόπουλου) δεν είχαν καμία ελπίδα να εξουδετερώσουν τη λαϊκή αντίδραση και να δημιουργήσουν λαϊκή βάση. Είχαν συνταυτισθεί με ένα διεφθαρμένο κατεστημένο» υπογραμμίζει ο Ανδρέας, εξηγώντας γιατί οι Αμερικανοί, οι οποίοι ήταν πίσω και από τα δύο προετοιμαζόμενα πραξικοπήματα, επέλεξαν τελικά τους συνταγματάρχες και όχι τους στρατηγούς. Από αποχαρακτηρισθέντα έγγραφα των ΗΠΑ μετά την πάροδο 30 ετών, διαπιστώνουμε ότι στις 21 Απριλίου ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Γουόλτερ Ραστόου στέλνει στον Αμερικανό πρόεδρο Λίντον ΜπράιανΤζόνσον σημείωμα στο οποίο τονίζει μεταξύ άλλων: «Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υποστηρίζει ότι θα πρέπει να αποφύγουμε οποιοδήποτε σχόλιο σήμερα το πρωί για να μην ενθαρρύνουμε βίαιες ενέργειες εναντίον της κυβέρνησης των πραξικοπηματιών...
Εχουν δώσει διαβεβαιώσεις για την πίστη τους στο ΝΑΤΟ»! Στις 24 Απριλίου ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Ελλάδα Φίλιπ Τάλμποτ επιχειρηματολογεί προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εναντίον κάθε ενθάρρυνσης του βασιλιά Κωνσταντίνου (ο οποίος ετοίμαζε το δικό το πραξικόπημα με τους στρατηγούς) να προβάλει οποιασδήποτε μορφής αντίσταση κατά της χούντας. Στις 27 Απριλίου 1967, ο Νταν Μπρούστερ, υπεύθυνος για τις ελληνικές υποθέσεις στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, πιέζει με απόρρητη αναφορά του για μια τυπική, εικονική διαφοροποίηση των ΗΠΑ από τη χούντα των συνταγματαρχών. «Είναι συμφέρον για μας να ενισχύσουμε την εντύπωση πως δεν είχαμε ενημερωθεί προηγουμένως για το πραξικόπημα, ότι δεν το εγκρίναμε όταν υλοποιήθηκε και ότι έπειτα από πολλούς δισταγμούς αποφασίσαμε να συνεργαστούμεμε την κυβέρνηση...», γράφει εννοώντας τη χούντα. Δεν εισακούεται. Στις 28 Απριλίου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Ντιν Ρασκ κάνει δημόσιες δηλώσεις: «Νιώθω ικανοποίηση διότι η Ελλάδα θα συνεχίσει τη σταθερή υποστήριξή της προς το ΝΑΤΟ» αναφέρει μεταξύ άλλων, όπου δεν υπάρχει απολύτως καμία καταδικαστική ή επικριτική λέξη για το πραξικόπημα και τη χούντα!
Ενα εξαιρετικό βιβλίο του συναδέλφου Διονύση Ελευθεράτου, που κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες («Λαμόγια στο χακί», εκδόσεις Τόπος) αποδομεί πλήρως τον μύθο που έχει δημιουργηθεί λόγω των δεκαετιών που έχουν παρέλθει από τη χούντα ότι δήθεν οι πραξικοπηματίες άσκησαν τουλάχιστον χρηστή διοίκηση στα οικονομικά! «Η οικονομία του 1974 ήταν κούκλα» διατεινόταν σε τηλεοπτική εκπομπή ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ Αδωνις Γεωργιάδης, τον Οκτώβριο του 2011, αποκαλύπτει ο συγγραφέας. Τόσο... «κούκλα» ήταν η οικονομία το 1974, ώστε ο «Οικονομικός Ταχυδρόμος» της 3ης Ιανουαρίου 1974 έγραφε πανικόβλητος: «Η Ελλάς ετέθη επικεφαλής με... 23,2% (!) από πλευράς ανόδου του τιμαρίθμου μεταξύ όλων των χωρών του ΟΟΣΑ... Η αύξηση προήλθε κυρίως εκ της ανόδου των τιμών διατροφής κατά 31%»! Ούτε να φάει δεν είχε ο κοσμάκης καθώς η χούντα διήνυε τους τελευταίους μήνες πριν καταρρεύσει.  

*Δημοσιεύθηκε στο ''enikos.gr'' 21 Απριλίου 2015
http://iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=20306:delastik-praxikopima&catid=81:kivernisi&Itemid=198

Τρίτη, 7 Απριλίου 2015

ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ

 

του Σ. ΣΩΜΕΡΙΤΗ*

  (Απόσπασμα ανέκδοτης εργασίας για την εξέλιξη της Δημοκρατίας – όπως δημοσιεύτηκε το 1934 στο περιοδικό Σοσιαλιστική Επιθεώρηση, τεύχος 9-10).


Φιλελευθερισμός. Δημοκρατία. Με τί συνδέονται; Από τί χωρίζονται; Για το σημερινό άνθρωπο, που συνήθισε σε μια άλλη αντίληψη του το πράγμα δεν είναι αμέσως αντιληπτό. Κι όμως, μόλις εκατό σαράντα χρόνια πίσω, μια από τις σημαντικότερες χώρες της Ευρώπης, η Γαλλία γνώριζε πρώτη το θριαμβευτικό και ασυγκράτητο ξέσπασμα τους. Δεν ήταν βέβαια αυτό που ξέσπασε τότε η σημερινή Δημοκρατία, όπως αναπτύχθηκε και εκδηλώνεται όλο και πιο έντονα κάτω από την επαναστατική πίεση του προλεταριάτου.
Δεν ήταν όμως ούτε ο σημερινός Φιλελευθερισμός, φθαρμένη έννοια χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο, χωρίς ζωντάνια, χωρίς αλήθεια. Έκρυβε τότε μέσα του τον πόνο από εκατομμύρια δυναστευμένους και ταλαιπωρημένους ανθρώπους από την κοινωνική ολιγαρχία των μεγάλων γαιοκτημόνων, την πολιτική καταπίεση του Μοναρχικού, απόλυτου και προσωπικού κράτους. Τον ζωντάνευε η ελπίδα για μια καινούργια ζωή. Τον ξεπετούσε το θάρρος που εμπνέει η πίστη στην κοινωνική ελευθερία, στην κοινωνική δικαιοσύνη, στην κοινωνική ισότητα.
μεσαίωναςΓια πρώτη φορά, ύστερα από την σκοτεινή περίοδο της μεσαιωνικής αμάθειας, της βίας και της αδικίας, ο Φιλελευθερισμός ύψωνε τον άνθρωπο — αστό, αγρότη ή εργάτη — αντιμέτωπο προς τους δυνάστες του, προς την εξουσία τους, την πολιτική και οικονομική οργάνωση τους τις πνευματικές και ηθικές αξίες τους.
Ο Φιλελευθερισμός; Εκατό σαράντα χρόνια πίσω μια καθολική Επανάσταση που τίναζε προς την ζωή και το φως όλους τους σκλάβους μια καθολική επανάσταση, που βρήκε το κίνητρο της και την αφετηρία της στις πρώτες μεγάλες κατακτήσεις τον ανθρώπου ενάντια στη Φύση, που μπόρεσαν να του δείξουν όλη την κρυμμένη δυναμικότητά του, όλη την πιθανότητα που είχε να ζήσει ελεύθερος και νικητής στις φυσικές δυνάμεις, που η θρησκευτική άγνοια και το συμφέρον των μεγιστάνων της γης του παρίσταναν μυστικές και ανυπότακτες στη θέληση και στη γνώση του.
Η Δημοκρατία; Η ριζική και αναγκαία συνέπεια του πρώτου. Η ολοκλήρωση του, όταν ο ίδιος υποτάχτηκε σε κείνους, που με το χρήμα τους έκαμαν δικό τους προνόμιο ό,τι δεν ήταν παρά η κατάκτηση του ανθρώπου και μόνον αυτού.
Να λοιπόν τι συνδέει και τι ξεχωρίζει Φιλελευθερισμό και Δημοκρατία. Γεννήθηκαν μαζί. Από τα 1830 ως τα 1848 ολόκληρη η Ευρώπη ξεπετιέται κάτω από την επίδραση τους. Ακριβώς, δηλαδή όταν η αστική επανάσταση ενάντια στο φεουδαρχικό κόσμο είχε περάσει πια το οξύτερο σημείο της, κι η επικράτησή της είχε εξασφαλιστεί.
Όμως την αρχή τους πρέπει να τη ζητήσουμε σε παλιότερα χρόνια. Στη Διακήρυξη του 1789, λίγο πρωτύτερα ακόμα στο Σύνταγμα των Ενωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Λίγο αργότερα, στα 1792-1793, στη μεγάλη περίοδο της Συμβατικής Συνέλευσης στην Γαλλία ή στο κίνημα του Babeuf.
ΝαπολέωνΧωρίστηκαν γλήγορα όμως για να ακολουθήσει η κάθε μια το δικό της δρόμο και το δικό της πεπρωμένο. Ο Φιλελευθερισμός γίνεται η επίσημη ιδεολογική formula της αστικής τάξης στην πάλη της για να επικρατήσει και το ό,τι επιφανειακά είναι υπερταξικός δεν είναι αρκετό για να κλονίσει το παραπάνω συμπέρασμα.
Η αστική τάξη, πολεμώντας τον κλήρο και τη φεουδαρχική αριστοκρατία ήταν μοιραίο να αισθανθεί την ανάγκη να βάλει απέναντι στο θείο δίκαιο και την παράδοση, που τους στήριζε, μια πλατύτερη και ανώτερη ηθική βάση, ένα δίκαιο πιο δυνατό κι ακαταμάχητο, που θα μπορούσε να ενώσει μαζί της όλους τους αδικημένους. Δεν μπορούσε να βρει τίποτε άλλο πιο δυνατό από τη φυσική ελευθερία για κάθε άνθρωπο, που κανείς δε μπορεί να έχει το δικαίωμα να του καταπατεί και να του αρνηθεί.
Η υπερταξική αυτή ιδεολογία της ήταν αναγκαία. Μόνον μ’ αυτή έσβηνε κάθε εξωτερικό σημάδι ιδιοτέλειας για τον αγώνα της από όλες τις κοινωνικές τάξεις που δυναστεύονταν από την κοσμική κι εκλησιαστική αριστοκρατία τού 18ου αιώνα. Το ίδιο νόημα εκφράζει ο Jaurès όταν λέει: «η επαναστατημένη αστική τάξη για να πολεμήσει ασφαλέστερα υποχρεώθηκε να υψωθεί ως τον άνθρωπο. Το έκαμε, αν και κινδύνευε έτσι να ξεπεράσει το δικό της δίκαιο, να αναγγείλει την μακρινή ανατολή ενός καινούργιου. Σ’ αυτό το ταξικό θάρρος, στην τόλμη να ετοιμάσουν κυρίαρχα όπλα, που μπορούσε μιαν ημέρα να τους τα αντιστρέψει η ιστορία, κρύβεται το εσώτερο μεγαλείο των επαναστατημένων αστών. Σ’ αυτό κλείνεται η καθολική σημασία της Επανάστασης τους για μια ολόκληρη περίοδο της Ιστορίας».
φτώχεια στον μεσαίωναΈτσι ο φιλελευθερισμός, όπλο της αστικής τάξης στην πάλη για την ελευθερία της, πήρε μια γενικότερη σημασία. Έδωσε γενικές αξίες που στήριξαν κι ακόμα σε πολλά σημεία στηρίζουν τη ζωή μας. Να παραγνωρίσουμε το σημείο αυτό θα ήταν σημαντικό σφάλμα. Εδώ όμως ακριβώς αρχίζει ο ρόλος της Δημοκρατίας. Οι αξίες αυτές που έδωσε πρώτος ο Φιλελευθερισμός αν ζουν σήμερα, ζουν μόνο γιατί υπάρχουν μέσα στη Δημοκρατία. Η αστική τάξη τις δέχτηκε από μια ανάγκη. Τις πέταξε, όταν της ήταν πια περιττές και άχρηστες. Η Δημοκρατία, που τις συγκρότησε και τις έσωσε, δεν της ανήκει. Ανήκει σε κείνους που αγωνίζονται σήμερα ενάντια της: στους σοσιαλιστές εργάτες. Ό,τι θα πούμε παρακάτω θα στηρίζεται σ’ αυτή τη βασική, τη θεμελιώδη διάκριση ανάμεσα στις δυο αυτές έννοιες, που γεννημένες μαζί, προχώρησαν χώρια στη ζωή και χώρια ανδρώθηκαν και αναπτύχθηκαν μέσα σ’ αυτή.
                                                               *****
Σύμφωνα με το φυσικό δίκαιο, θεωρία του αστισμού που γεννιόταν, το Κράτος δεν είναι τίποτε άλλο παρά σύνολο από άτομα, που κυρίαρχα στα ηθικά και υλικά αγαθά τους, το συγκροτούν για να ρυθμίζει, χωρίς να επεμβαίνει, την άσκηση των δικαιωμάτων τους, που από τη φύση έχουν αναφαίρετα και για να προστατεύει τα συμφέροντά τους, που τα εκφράζουν.
Μας λέει ο Rousseau στο Κοινωνικό Συμβόλαιο:
«Κάθε μέλος της κοινότητας μπαίνει μέσα της, τη στιγμή που σχηματίζεται, ακριβώς όπως βρίσκεται στο χρονικό αυτό σημείο, μ’ ολόκληρες τις δυνάμεις του, που μέσα τους κλείνουν και τα υλικά αγαθά που του ανήκουν».
Και παρακάτω ξεκαθαρίζοντας τη σκέψη του προσθέτει:
«Σχηματίζεται έτσι μια φόρμα κοινής ζωής, που υπερασπίζει και προστατεύει μ’ όλη την κοινή δύναμη, το πρόσωπο και τα αγαθά κάθε μέλους της. Μ’ αυτήν ο καθένας, ενώνοντας τον εαυτό του με το σύνολο, υπακούει πάντα μόνο στον εαυτό του κι εξακολουθεί να μένει τόσο ελεύθερος όσο και πριν. Μ’ αυτό το πέρασμα από τη φυσική (δηλ. την ατομική) στην κοινωνική (δηλ. στην ομαδική) κατάσταση ο άνθρωπος παθαίνει μιαν αξιοπαρατήρητη μεταβολή. Γιατί μ’ αυτήν τη ζωή του την κυβερνά πια η Δικαιοσύνη και όχι το ένστιχτο κι οι πράξεις του αποχτούν το ηθικό περιεχόμενο, που πριν τους έλειπε. Ίσως με το κοινωνικό συμβόλαιο να χάνει ο άνθρωπος τη φυσική ελευθερία του και την αυτοδιάθεση, δηλ. να κάνει ό,τι θέλει και μπορεί να πετύχει. Κερδίζει όμως την πολιτική ελευθερία και ασφαλίζει την ιδιοκτησία του. Γιατί το κοινωνικό συμβόλαιο, καταστρέφοντας την ελευθερία του ανθρώπου μέσα στη φύση, βάζει στη θέση της τη φυσική και νόμιμη ελευθερία, που έρχεται να αναπληρώσει την ανισότητα μέσα στους ανθρώπους, που ενώ είναι άνισοι σε υλικές και πνευματικές δυνάμεις, γίνονται όλοι ίσοι με τη σύμβαση και το δίκαιο».
Να, ολοκληρωμένη η φιλελεύθερη θεωρία για το άτομο και για το Κράτος. Ύστερα απ’ αυτήν τι άλλο μένει στο Κράτος να είναι, όπως είπαμε πιο πάνω, παρά η συγκεντρωμένη δύναμη από ανεξάρτητες ατομικές θελήσεις, που έχει την υποχρέωση να τις σέβεται και να τις αφήνει ελεύθερες να ξετυλίγουν τις ικανότητές τους και να ασκούν τα δικαιώματα τους, όχι από ανοχή, μα απ’ αυτό τον κανόνα που του έβαλαν δημιουργώντας το;
άνθρωποςΚι η ερμηνεία όμως αυτή έχει στενή σχέση με την αντίληψη που είχε η εποχή για τη λειτουργία του φυσικού κόσμου. Όπως ορθά το παρατήρησε ένας σύγχρονος Γάλλος κριτικός, η ίδια ερμηνεία ισχύει και για το Κράτος και για τη φύση. Όπως λοιπόν σ’ αυτή, που μέσα της αντιμάχονται ελεύθερα, οι πιο αντίθετες και πιο εχθρικές, μα υποθετικά ίσες, δυνάμεις και βγαίνει μέσα από την πάλη τους η αρμονία της ζωής, έτσι και μες το κράτος ο ελεύθερος ανταγωνισμός από ίσα σε δικαιώματα άτομα πρέπει να οδηγεί στην κοινή θέληση, πού είναι ή λογική εύρεση τού κοινοί καλοί.
Ρομαντική και μεταφυσική άποψη, βεβαιότατα σφαλερή, αφού η πάλη ανάμεσα στις φυσικές δυνάμεις, στοιχείο της διαλεκτικής λειτουργίας στην εξέλιξη της ζωής, δεν είναι ελεύθερη, μα αντίθετα είναι υποταγμένη σε πολυάριθμους νόμους, που από ειδικότερο σε γενικότερο, τη ρυθμίζουν συνθετικά.
Όμως σ’ αυτή βρίσκεται το βαθύτερο φιλοσοφικό ξεκίνημα του φιλελευθερισμού. Βλέποντας μέσα στο κοινωνικό σύνολο, πολλαπλές και αντίθετες σε συμφέροντα δυνάμεις, ζητεί να τους βάλει τα λιγότερα εμπόδια που μπορεί, ακριβώς για να επιτύχει αυτό που κύρια ποθεί: να επικρατήσει πολιτικά η κυριότερη απ’ αυτές, η αστική τάξη.
Και το ίδιο αυτό συμφέρον τον σπρώχνει να βλέπει τις δυνάμεις αυτές όσο μπορεί πιο αποσυνθετικά. Έτσι στο σύνολο, μέσα σ’ ολόκληρη την Κοινωνία, δε βλέπει παρά άτομα, κι αυτά υψώνει. Τότε δημιουργήθηκε το φυσικό δικαίωμα του ατόμου να ζήσει και να υπάρξει. Τότε δημιουργήθηκε ο άνθρωπος, που έρχεται στον κόσμο με ορισμένα προσωπικά, αναφαίρετα και απαραβίαστα δικαιώματα, πιο παλιά κι από την Κοινωνία κι από το Κράτος. Τότε δημιουργήθηκε ο άνθρωπος-κέντρο όλων των πραγμάτων.
Γενικό άσμαΤο Κράτος, η Κοινωνία, υποτάσσονται στην πρωταρχική αυτή μονάδα, τον άνθρωπο, που το φωτοστεφανωμένο άγαλμά του υψώνεται πάνω στη χρυσωμένη βάση του ατομιστικού ναού. Η Ελευθερία λοιπόν που θεμελιώνει το Φυσικό Δίκαιο είναι ατομική, είναι δηλ. αναφαίρετο χαρακτηριστικό του ανθρώπου, σαν φυσικού όντος. Κι από αυτή την αρχή το άτομο αναγνωρίζεται απαραβίαστο στα προσωπικά δικαιώματα, που από τη Φύση έχει.
Κανένας δεν μπορεί να το εμποδίσει στην άσκησή τους. Είναι ελεύθερο στη σκέψη του και τη δράση του. Συμμετέχει στη διοίκηση των κοινών μ’ απόλυτη ισότητα με τους όμοιους του. Η ιδιοκτησία του δεν μπορεί ποτέ να του αφαιρεθεί και σαν θεωρητική αναγνώριση μιας οικονομικής ισότητας γίνεται δεκτή η αρχή, ότι ο καθένας μπορεί να αποκτήσει υλικά αγαθά, αρκεί να έχει τις φυσικές ικανότητες τις απαραίτητες για να το πετύχει. Και ακόμα σαν ολοκλήρωση σ’ όλη αυτή την ανεξαρτησία του αναγνωρίζεται δικαίωμα αναφαίρετο η άμυνα στην αυθαιρεσία και την καταπίεση.
Όλη αυτή η θεωρία τι άλλο δείχνει παρά μια πολιτική και μοναδική αντίληψη του ανθρώπου; Πολιτική σε τούτο, ότι προέχει η άξια του σαν πολίτη. Δεν εξετάζει αν έχει μες την Κοινωνία άλλες σχέσεις, κι αν μπορεί να αναπτύξει μες σ’ αυτήν άλλες δραστηριότητες. Την ενδιαφέρει μονάχα η θέση του απέ¬ναντι στο ως τότε κυρίαρχο Κράτος της προσωπικής Μοναρχίας. Κι οι όροι αντιστρέφονται. Γίνεται μετάθεση τής κυριαρχίας. Ο πολίτης είναι το αίτιο, το Κράτος το αποτέλεσμα. Στο Σώμα των Πολιτών, το Λαό, στο σύνολο των ίσων και ελεύθερων ανθρώπων που απαρτίζουν μια Κοινωνία, υπάρχει η Κυριαρχία κι απ’ αυτό μεταδίδεται στο Κράτος. Δημιουργείται από το πρώτο και σ’ αυτό οφείλει την ύπαρξή του.
Μοναδική, γιατί βλέπει το άτομο μονάδα μέσα στο κοινωνικό σύνολο. Η κοινωνική αντίληψη του ανθρώπου τής είναι άγνωστη. Τον παίρνει σαν κάτι χωριστό, σαν τον αριθμό ένα, δύναμη αυτόβουλη και ανεξάρτητη, που μόνη της επαρκεί στις ανάγκες της. Η κοινωνική αποσύνθεση γίνεται έτσι πλέρια. Η τάξη που έπαιξε τόσο σημαντικό ρόλο στα χρόνια του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης εξαφανίζεται. Αυτό αποτελεί την πρώτη ικανοποίηση των επαναστατημένων αστών. Γιατί παύουν έτσι τα ταξικά προνόμια, που στήριζαν ως τότε μονοπωλιακά στην πολιτική εξουσία ορισμένες κοινωνικές ομάδες.
Ο μικρός πρίγκιπας συναντά τον Κύριο Καζαντζάκη στο δρόμο της αναζήτησης Χρήστος ΤσαντήςΜ’ αυτό τον τρόπο η κοινωνία μοιράζεται σε άτομα, χωρίς ταξική σύνδεση και συνοχή και στην πολιτική εφαρμογή φτάνουν να διαλύουν και τις corporations, τις επαγγελματικές δηλ. συντεχνίες του μεσαίωνα, που θεωρήθηκαν ότι περιόριζαν την οικονομική ελευθερία των μελών τους. Έτσι κάθε άνθρωπος αφήνεται μόνος στη ζωή για να ζήσει κι αναπτυχθεί ηθικά και υλικά, σύμφωνα με τις φυσικές του δυνάμεις, κι όσο αυτές του το επιτρέπουν.
Όμως το ό,τι υπάρχουν κάθε φορά αντικειμενικοί κοινωνικοί όροι, που εμποδίζουν σχεδόν απόλυτα την αρχή αυτή να πραγματοποιηθεί, ότι ένας κοινωνικός προκαθορισμός που γεννά η κατανομή των υλικών αγαθών και η συγκέντρωση από τους κατόχους τους της πολιτικής εξουσίας αφαιρεί από τα 90% των παιδιών του λαού και πριν ακόμα γεννηθούν, την πιθανότητα να πραγματοποιήσουν τις φυσικές ικανότητες, που αναμφισβήτητα έχουν, η φιλοσοφία αυτή δεν το βλέπει.
Παίρνοντας τον άνθρωπο καθαρά μεταφυσικά ξεφεύγει—θεληματικά ή όχι, θα το δούμε παρακάτω—από την κοινωνική πραγματικότητα. Κάνει έτσι την δημοκρατική αλήθεια που διακηρύσσει, μιαν αρχή χωρίς ουσιαστική σημασία, χωρίς κοινωνικό αντικαθρέφτισμα και γι’ αυτό χωρίς άμεσο αποτέλεσμα στη καθολική προσπάθεια της ανθρωπότητας, που αιώνια θα τη βαραίνει, για την βελτίωση και ανύψωσή της.
Ποιος θα μπορούσε να αρνηθεί ότι στο σημείο αυτό η ταξική αυταπάρνηση των επαναστατημένων αστών, σταμάτησε από ένα ριζικά αντίθετο ελατήριο: Την ταξική αυτοσυντήρηση; Μπορεί η διακήρυξη των δικαιωμάτων να κλείνει μέσα της τα σπέρματα της μελλοντικής Δημοκρατίας, που θα εκτείνει την ισότητά της από την πολιτική ως την οικονομική οργάνωση της κοινωνίας.
Όμως η αστική πολιτική πράξη από τα πρώτα της βήματα αρνήθηκε την αξία τους. Κι αυτό ακριβώς εκφράζει η φιλελεύθερη θεωρία, όταν δέχεται μέσα στα φυσικά και απαράγραφα δικαιώματα του ανθρώπου και την ιδιοκτησία.
Ο ίδιος ο Rousseau στο Κοινωνικό Συμβόλαιο, διατυπώνει την αρχή, που και παραπάνω ανέφερα:
«Κάθε μέλος της κοινότητας μπαίνει μέσα της, τη στιγμή που σχηματίζεται, ακριβώς όπως βρίσκεται στο χρονικό αυτό σημείο, με ολόκληρες τις δυνάμεις του, πού μέσα τους κλείνονται και τα υλικά αγαθά που του ανήκουν».
ΡατσισμόςΔεν θα τον παρακολουθήσω στους συλλογισμούς που κάνει για να αποδείξει πως με αυτό τον τρόπο ο άνθρωπος δεν αποξενώνεται από τα αγαθά του, που δεν αποχτά το κυρίαρχο κοινωνικό σύνολο, μα μένουν πάντα σ’ αυτόν, που έτσι νομιμοποιεί την κατοχή τους και την κάνει ιδιοκτησία, δηλαδή κατοχή αγαθών αναγνωρισμένη κι εγγυημένη από τον κυρίαρχο. Και θα τον ξαναβρώ στα τελευταία κεφάλαια του Κοινωνικού Συμβολαίου, που χωρίς να εκφράζει καθαρά κι ανεπιφύλαχτα την γνώμη του—νοιώθει τάχα την αντίφαση;—περιγράφει τα coinitia populi, που είχε οργανώσει στη Ρώμη ο Servius Tullius, και την ταξική διαίρεση του Ρωμαϊκού Λαού που έκαμε. Εκεί, σχολιάζοντας τον πολιτικό αποκλεισμό της έκτης αφήνει να φανεί όλη η αντιπάθεια του γι’ αυτήν, που την απαρτίζει η κατώτατη κοινωνική βαθμίδα των ακτημόνων, των ανθρώπων χωρίς σπίτι, των κουρελήδων, που αφού δεν είχαν τίποτε να υπερασπιστούν, δεν μπορούσαν ποτέ να αναγνωρισθούν πολίτες και στρατιώτες της πατρίδας.
Το πνεύμα του Rousseau το διατύπωσαν ειλικρινέστερα οι οπαδοί του. Έτσι λίγες μέρες ακόμη πριν πέσει η Bastille, τον Ιούνη του 1789, ο Camille Desmoulins γράφει:
«οι άνθρωποι που ενώθηκαν πρώτοι με τον κοινωνικό δεσμό ένιωσαν αμέσως πως η πρωτόγονη ελευθερία δεν θα άντεχε πολύ. Πως στις κατοπινότερες συνελεύσεις τους όλοι οι κάτοικοι δεν θα είχαν το ίδιο συμφέρον για να διατηρηθεί το Κοινωνικό Συμβόλαιο, που εγγυάται και ασφαλίζει την ιδιοκτησία. Γι’ αυτό ζήτησαν να αφαιρέσουν από την τελευταία κοινωνική τάξη την ικανότητα να το σπάσει. Μ’ αυτό το πνεύμα οι νομοθέτες βγάλανε από το πολιτικό σώμα την τάξη των ανθρώπων, που ονόμαζαν προλεταρίους, αφού μόνη τους χρησιμότητα ήταν να κάνουν παιδιά για να πληθαίνουν την κοινωνία. Γι’ αυτό τους περιόρισαν σε μια κεντυρία χωρίς επίδραση στις συνελεύσεις του Λαού. Απορροφημένη από τις ανάγκες της η κεντυρία αυτή, παρασιτική, δεν μπορεί ποτέ να κυριαρχήσει μες το Κράτος. Τα μέλη της νοιώθουν την κατάστασή τους κι απομακρύνονται από τις συνελεύσεις. Θα αντιμιλήσει ο υπηρέτης στον κύριο τον κι ο ζητιάνος σ’ αυτόν, που τον συντηρεί με την ελεημοσύνη του»;
ΣκίτσοΘα εξετάσουμε άλλοτε τις πολιτικές συνέπειες της αρχής αυτής. Για την ώρα μας αρκεί να διαπιστώσουμε την παραδοχή της. Και είναι πολύ σημαντική αυτή η διαπίστωση. Επιβεβαιώνει ό,τι ακριβώς κι άλλου έχει γραφεί: «Με την Επανάσταση η πολιτική υπεροχή δεν πέρασε στη Γαλλία σε μια λαϊκή πλειοψηφία, μα σε μια αστική και ιδιοκτητική αριστοκρατία». Και δυστυχώς πολλές φορές το σημείο αυτό έχει παρανοηθεί.
Είναι φανερό ότι η αστική τάξη, κατακτώντας έτσι την πολιτική εξουσία και δίνοντας τη θεωρητική διατύπωση των desiderata της, απόβλεπε στην κατάσταση που έτσι δημιουργούσε, σαν το μόνιμο πια καθεστώς, που θα ρύθμιζε μελλοντικά την ανθρώπινη ζωή. Δεν ένοιωθε μέσα της την πιθανότητα για μια μακρινότερη εξέλιξη και νόμιζε ότι η προσπάθειά της εξαντλούσε κάθε άλλη μεταβολή. Ικανοποιούνταν έτσι να θεωρεί τον εαυτό της άρνηση του φεουδαρχισμού, και θέση ενός καινούργιου πολιτισμού, στηριγμένου σε αξίες αιώνιες και απαράγραφες.
Θα ήταν ασυχώρετο πλάτεμα να επαναλάβω, ό,τι και πριν ακόμα έλαβα την αφορμή να τονίσω, ότι δηλαδή η Φιλοσοφία του Φυσικού Δικαίου, η πίστη στα ατομικά φυσικά δικαιώματα του ανθρώπου, ήταν μια ανάγκη πραγματική για την αστική τάξη, που όπως θα πούμε παρακάτω από αυτή την οικονομική της εξέλιξη βρέθηκε υποχρεωμένη να βάλει αντίθετα στο θείο δίκαιο και την παράδοση, κάτι πλατύτερο, ιστορικά βαθύτερο, μια ανώτερη παραγωγική αιτία, τη Φύση. Από τον ίδιο λόγο βρέθηκε υποχρεωμένη να κάμει σύμβολο στον αγώνα της την αντίθεση ανάμεσα στο άτομο—και το Κράτος. Γιατί έπρεπε και τα δύο να ελευθερωθούν από τα δεσμά που το παλιό καθεστώς τους είχε κάμει.
ΔεκεμβριανάΤο άτομο,— και στην περίπτωση αυτή εννοούμε συγκεκριμένα τον αστό— έπρεπε πριν από κάθε άλλο να σπάσει τις αλυσίδες, που είχε θέσει γύρω από την οικονομική του δραστηριότητα το φεουδαρχικό μονοπώλιο. Το Κράτος, η πολιτική εξουσία έπρεπε κατά τον ίδιο λόγο να χάσουν τον προσωπικό χαρακτήρα τους, να πάθουν μιαν αφαίρεση κι από το ορισμένο κυριαρχικό δικαίωμα του Ηγεμόνα, να γίνουν το αφηρημένο κυριαρχικό δικαίωμα της ολότητας, που υποτάσσει στην θέλησή της κάθε ειδικότερη θέληση κι αυτόν ακόμα τον Ηγεμόνα.
Έτσι οδηγήθηκε η αστική τάξη σε μια προσπάθεια που ο αντικειμενικός σκοπός της ήταν να αποσυνθέσει από την μια μεριά τις κοινωνικές δυνάμεις, στο κατώτατο δυνατό όριο, αντικαθιστώντας το μεσαιωνικό συνδικαλισμό με τον άνθρωπο, δύναμη αυτόβουλη κι αυτόνομη, να συνθέσει αντίστροφα το Κράτος, πλαταίνοντας την έννοια του με την υποκατάσταση στο Μονάρχη, άτομο—συνόλου, που δε θα είχε σκοπό του να επιβάλει αυθαίρετα τη θέλησή του, μα να αναζητεί λογικά το Κοινό Καλό.
Εκφράζεται βέβαια έτσι μια τυπική δημοκρατική αρχή, η αρχή του self government, της αυτοδιοίκησης, κι απ’ αυτήν γεννήθηκε η αστική κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Γιατί φυσικά ο καινούργιος Μονάρχης, το Κυρίαρχο Σύνολο, για να εκφράσει τη θέλησή του, να ασκήσει τα κυριαρχικά δικαιώματά του, να διαδηλώσει τη Volonté Générale, έπρεπε να βρει ένα ομαδικό τρόπο για να τη φανερώσει ένα συλλογικό όργανο, που θα ήταν η αναπαράσταση και η προσωποποίησή του. Δε θα προχωρήσω τώρα περισσότερο για να αναλύσω την αντιπροσωπευτική θεωρία, που προσπάθησε να δικαιολογήσει αυτή την μεταβίβαση της εξουσίας από το υποθετικό Σύνολο στο Νομοθετικό Σώμα.
Πρέπει όμως πάλι να τονίσουμε ότι η νικήτρια αστική τάξη φανερά δε θέλει να δει καμιά άλλη δυνατή αντίθεση συμφερόντων μέσα στο Κράτος που οργανώνει, έξω από την αντίδραση αυτών που πριν κατείχαν την εξουσία. Την πάλη και τον αγώνα τούς βλέπει προς τα πίσω και όχι προς τα μπρος. Στη συνείδηση της η Διακήρυξη έχει λύσει κάθε δυνατό πρόβλημα.
Δεκέμβρης 1944Η ελευθερία, η ισότητα, η αδελφοσύνη βασιλεύουν ύστερα από αυτή μες την κοινωνία. Γιατί θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια αντίθεση όχι πιά ανάμεσα στη φεουδαρχική και αστική τάξη, μα ανάμεσα σ’ αυτήν και τα κατώτερα λαϊκά στρώματα; Μετά το 1789 οι δυνατότητες της ζωής υπήρχαν ανοικτές για όλους τους ανθρώπους. Και το Κράτος χρωστά βέβαια να ασφαλίζει μέσα στους ανθρώπους την ισότητα, μα όχι και να θεραπεύει τη φυσική αδικία, την έμφυτη αδυναμία μερικών να πετύχουν στη ζωή. Υπεύθυνη γι’ αυτό είναι η Φύση, που σ’ άλλους δίνει περισσότερα, σ’ άλλους λιγότερα χαρίσματα.
Για μια στιγμή ίσως το μέλλον να δημιουργεί ένα αόριστο φόβο. Μας τον φανερώνει ο ίδιος ο Rousseau όταν μιλάει για τον αποκλεισμό της έχτης τάξης στην Αρχαία Ρώμη. Ο Camille Desmoulins, που και παραπάνω αναφέραμε, μας τον μεταδίδει πληρέστερο. «Οι ευγενείς, γράφει, δε συμφωνούν με την ιδέα να αποφασίζονται όλα από την πλειοψηφία. Τί θα γίνει λένε εάν η πλειονότητα ζητήσει τον αγροτικό νόμο (δηλ. την διανομή των γαιών); Θα πρέπει να υπακούσουμε; Οι αστοί κάπως στενοχωρημένοι απαντούν σ’ αυτό ότι η ιδιοκτησία είναι αναγνωρισμένη από το κοινωνικό συμβόλαιο, που είναι ανώτερο από την Κοινή θέληση. Και προσθέτω: ότι αφού στην πραγματικότητα οι ακτήμονες δε θα έχουν εκλογικά δικαιώματα, ποιοι θα βρίσκονταν να ψηφίσουν τον αγροτικό νόμο;»
Στη Συντακτική Συνέλευση αργότερα οι φόβοι αυτοί διατυπώνονται πιο ορισμένοι. Οι περισσότεροι αντιπρόσωποι συμφωνούν, όταν ψηφίζεται ο εκλογικός νόμος ότι «δε μπορούν όλοι οι πολίτες να αναγνωριστούν εκλογείς». Η καθιέρωση αντίθετα ενός περιορισμού χαρακτηρίζεται «σα σεβασμός που οφείλεται στην ιδιοκτησία, που συμπληρώνει την ιδιότητα του πολίτη». Έτσι ψηφίζεται ο εκλογικός νόμος, που περιόρισε σ’ ένα μικρό αριθμό τους πολίτες, που θα είχαν εκλογικά δικαιώματα. Όμως αυτό ήταν ο μόνος φραγμός για το μέλλον. Για μια στιγμή, μάλιστα, ύστερα από δύο χρόνια η Συμβατική Συνέλευση τον κατάργησε. Ενώ αντίθετα πολυάριθμοι υψώθηκαν οι φραγμοί προς την αντίδραση, πού ο κίνδυνός της φαινόταν περισσότερο άμεσος, περισσότερο χειροπιαστός.
Έτσι ολόκληρη η πολιτική οργανωτική προσπάθεια της αστικής τάξης γύρω απ’ αυτά τα σημεία στρέφεται. Να ασφαλίσει τα αποκτήματα της Επανάστασής της από μιαν αντιδραστική επιστροφή της ξεπεσμένης φεουδαρχίας, από ένα ξαναγύρισμα της πολιτικής εξουσίας στα χέρια της, με μιαν απόλυτη πεποίθηση στην αξία για το μέλλον της δημιουργίας της αυτής, που βλέπει πάντα δικό της. Θα έπρεπε να της κατηγορήσουμε την επαναστατική αυτή αισιοδοξία της; Δεν το πιστεύω. Απ’ τη δύναμη των πραγμάτων οι επαναστάσεις δεν έχουν την ικανότητα να φτιάξουν αλυσίδες για το μέλλον. Γκρεμίζουν το παρελθόν κι αυτός είναι ο κύριος σκοπός τους. Η επαναστατική αστική ιδεολογία δε μπορούσε να ξεφύγει τον κανόνα αυτό.
                                                          **************
*Ο Στρατής Σωμερίτης γεννήθηκε στην Καλκούτα το 1901 και πέθανε στην Αθήνα το 1978. Στέλεχος του Εκπαιδευτικού Ομίλου και του σοσιαλιστικού κινήματος εκλέχτηκε Γενικός Γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος το 1932. Ήταν ο εκδότης του σοσιαλιστικού περιοδικού Σοσιαλιστική Επιθεώρηση, το οποίο ήταν το πρώτο θεωρητικό περιοδικό της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας. Το 1941 ήταν από τους ιδρυτές της Ένωσης Λαϊκής Δημοκρατίας (ΕΛΔ) και του ΕΑΜ. Στην διάρκεια της Κατοχής ήταν επικεφαλής του Τομέα Τύπου και Διαφώτισης της ΕΛΔ και υπεύθυνος της παράνομης εφημερίδας Μάχη. Το 1945 ίδρυσε μαζί με τον Αλέξανδρο Σβώλο και Ηλία Τσιριμώκο το Σοσιαλιστικό Κόμμα -ΕΛΔ και επανέκδωσε τη Σοσιαλιστική Επιθεώρηση. Υπήρξε ο ιδρυτής και Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Ένωσης Υπέρ των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (1961). Έπαιξε ενεργό ρόλο στο σοσιαλδημοκρατικό κίνημα των δεκαετιών ’50 και ’60 και υπήρξε ο Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Δημοκρατικής Ένωσης το 1963. Το πραξικόπημα του 1967 τον βρήκε στο Παρίσι όπου ανέπτυξε αντιστασιακή δράση. Για το λόγο αυτό η Χούντα του αφαίρεσε την ιθαγένεια. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1974.
Έγραψε άρθρα στις εφημερίδες Μάχη και Σοσιαλιστική Φωνή και μελέτες για το σοσιαλισμό στο περιοδικό Σοσιαλιστική Επιθεώρηση καθώς και τα έργα Σύγχρονα Προβλήματα του Σοσιαλισμού (1934), Η Μισθωτή Εργασία και η Κοινωνική Ασφάλισή της (1934), το Σοσιαλιστικό Πρόγραμμα (1935), Λαϊκή Δημοκρατία και Σοσιαλισμός (1944), Η Μεγάλη Καμπή, Μέρος Α΄ (1975).

http://christostsantis.com/